Normaal had ik een heel andere column voorbereid voor deze week. Maar de realiteit besliste er anders over. De wereld is even blijven stilstaan, de financiële wereld dan toch. Vorig weekend verloor België zijn grootste bank. Fortis werd opgekocht door het Franse BNP Paribas.
Maanden ontkende men dat er grote problemen waren. Eerst luidde het: “wij plannen geen kapitaalverhoging en zien geen reden om ons dividendbeleid te wijzigen”. Zo klonk het uit de mond van de toenmalige Fortistop. De verkoop van activa die toch niet tot de kernactiviteiten behoorden zou ruim voldoende geld opleveren om de veel te dure overname van ABN Amro te financieren. Tot 26 juni 2008 ineens wel een kapitaalverhoging werd uitgevoerd. Via een “accelerated bookbuilding” procedure konden institutionele beleggers aandelen kopen aan 10euro. Omdat het aandeel Fortis op de beurs toen nog ruim boven de 10euro noteerde was de emissie een groot succes. Er werden 150 miljoen nieuwe aandelen uitgegeven die gretig werden opgekocht door institutionele investeerders uit alle hoeken van de wereld. De kopers kwamen uit Rusland, China, Libië… iedereen wou Fortisaandelen aan 10euro. En de particuliere belegger… die voelde zich zwaar bekocht omdat alleen professionelen konden intekenen op die “goedkope” aandelen. Daarnaast werd toen ook het dividend in contanten geschrapt.
De beurskoers zette sinds die dag een forse daling in. Een paar dagen later kon iedereen al gewoon op de beurs van die felbegeerde aandelen kopen aan de “bodemprijs” van 10euro. En nog een dag later zelfs onder de 10euro. Het goede huisvaderaandeel bij uitstek dat op korte tijd zoveel van zijn waarde verloor, liet veel beleggers verbouwereerd achter. De publieke opinie eiste een schuldige. Iemand moest aan de schandpaal voor zo een debacle. Jean-Paul Votron werd opgeofferd als grote schuldige. Feit dat hij aan crisismanagement deed en plots aan TIEN euro 150 miljoen aandelen liet bijdrukken was natuurlijk onvergeeflijk. De aandeelhouderswaarde in die mate laten verwateren was paniekvoetbal van de ergste soort, zo iemand hoorde niet thuis in het management van onze Belgische trots.
Maurice Lippens werd gespaard en met Herman Verwilst kwam er een nieuwe held aandraven. Hij zou de Fortistrein weer op het juiste spoor zetten. Het plan was eenvoudig eerst enkele knopen doorhakken en kordaat handelen om zich nadien te focussen op de kernactiviteit. Dit zou de echte waarde van Fortis weer snel naar boven doen komen. Maar de beurskoers reageerde eerst nauwelijks en na een paar weken eerder negatief. Vanaf toen zou het steevast luiden: “Fortis is een sterk en solvabel bedrijf. De lage beurskoers is absoluut geen weerspiegeling van de economische realiteit”. Deze uitspraak werd meteen onderbouwd. Men legde een objectieve en conservatieve waardebepaling van alle onderdelen van de Fortisgroep voor en maakte hiervan de som. Deze som was veel hoger dan de beurskoers. De conclusie was snel gemaakt en overduidelijk. De huidige aandelenkoers was extreem ondergewaardeerd. Men vreesde dan ook een vijandige overname. Stel u voor dat een buitenlandse bank deze Belgische parel voor 10euro per aandeel zou wegkapen. Weken gingen voorbij. Een vijandige overname kwam er niet maar ook van knopen doorhakken was niets te merken. Voor één keer had de Fortistop niet gelogen. De beurskoers weerspiegelde inderdaad niet de economische realiteit.
Het vertrouwen bij de spaarders begon weg te ebben. De overheid garandeerde expliciet dat de spaarders geen risico liepen. Fortis bleef ontkennen dat spaarders massaal geld begonnen weg te halen maar de beurskoers kelderde voor de zoveelste keer. In het weekend van zondag 28 september verscheen dan onze nationale superheld op het toneel. Yves Leterme zelf zou het vertrouwen in Fortis herstellen door een duurzame oplossing voor de liquiditeitsproblemen aan te reiken. Hoeveel seconden politieke moed dit vergde weet ik niet. Maar Fortis opsplitsen ging onze Yves duidelijk beter af dan Brussel-Halle-Vilvoorde. De Beneluxlanden pompten vers kapitaal in hun lokale fortisafdeling en kregen hiervoor 49% van de aandelen van de lokale entiteit. De intrede van Leterme zorgde er ook voor dat Lippens nu wel en Verwilst meteen ook hun boeltje mochten pakken. Maar ook deze kapitaalinjectie bracht geen soelaas, het vertrouwen bleef weg.
Vorig weekend werd een volgende stap in het reddingsplan gezet. De Nederlandse overheid kocht Fortis Nederland en ABN Amro over en BNP Paribas nam Fortis België over. Er wordt gegoocheld met miljarden, blokkeringsparticipaties en vetorechten. Iedereen is gered en beter af met de huidige regeling althans dat zegt men toch en blijft men maar herhalen in de diverse media. Feit is wel dat het Fortisaandeel een hele maandag geschorst is gebleven met een evenwichtskoers ver onder de slotkoers van vrijdag. Ander opvallend detail is dat Leterme Fortis eerst deels nationaliseerde aan een voor de aandeelhouders zogezegd billijke prijs en amper een week vol miserie later Fortis doorverkoopt aan BNP Paribas en hierop meteen een meerwaarde van 1,6 miljard boekt. Of hoe onze superheld de al fel geplaagde particuliere belegger nog snel besteelt om zijn begroting in orde te krijgen?
Achteraf kunnen we alleen maar spijt hebben dat Votron niet meer aandelen bijdrukte aan 10euro toen er toch zoveel vraag naar was. Of dat die vijandige overname er niet kwam. En na zoveel leugens, valse beloftes en mislukte reddingspogingen blijf ik net als veel andere beleggers verweest achter. Waarom krijgt de overheid eigenlijk aandelen BNP Paribas (en nog een fikse meerwaarde) en zadelt men de kleine belegger met de resterende rommel op? Zelfs al is na de opeenstapeling aan blunders Fortis slechts 3,5 à 4euro meer waard dan zou ik hier liever ook aandelen BNP Paribas voor krijgen.
Tenslotte heb ik nog één allerlaatste vraag. Beste meneer Yves Leterme, meneer Maurice Lippens, meneer Herman Verwilst of meneer Filip Dierckx… Weerspiegelt de huidige beurskoers van het aandeel Fortis nu eindelijk wel de economische realiteit? Bedankt!
Jean-Marie
